شیر دروازه ای یا کشویی

شیر کشویی یا شیر دروازه‌ای چیست؟

شیر کشویی (Gate Valve) که با نام شیر دروازه‌ای نیز شناخته می‌شود، از پرکاربردترین تجهیزات قطع‌و‌وصل جریان در سیستم‌های تاسیساتی و صنعتی است. این نوع شیر تنها در دو حالت کاملاً بسته یا کاملاً باز عمل می‌کند و به دلیل ساختار آن، برای تنظیم یا کنترل فشار مناسب نیست. به همین دلیل، در خطوط انتقال که نیاز به حداقل افت فشار و مسیر کاملاً باز دارند، شیر کشویی بهترین گزینه است.

زمانی که شیر به‌طور کامل باز باشد، مسیر عبور سیال هیچ مانعی ندارد؛ همین موضوع باعث می‌شود افت فشار به حداقل برسد و امکان عبور ابزارهای تمیزکننده لوله (Pipe-Cleaning Pig) نیز فراهم شود.

ساختار و نحوه عملکرد شیر کشویی

شیر دروازه‌ای یک شیر چرخشی چند دور (Multi-turn) است؛ یعنی برای باز یا بسته شدن کامل، باید چندین بار چرخانده شود. این ویژگی باعث می‌شود عملکرد آن آهسته باشد و همین موضوع از بروز ضربه قوچ در شبکه جلوگیری می‌کند.

عملکرد شیر با چرخش ساقه (Stem) رزوه‌ای انجام می‌شود که با حرکت عمودی، دیسک را بالا یا پایین می‌برد و مسیر جریان را باز یا بسته می‌کند.

جنس و متریال شیر کشویی

شیرهای کشویی انرژی تهویه پردیس بسته به نوع کاربری با متریال زیر تولید می‌شوند:

• چدن خاکستری یا چدن نشکن
• فولاد کربنی ریخته‌گری
• فولاد ضد زنگ (استنلس استیل)
• فولادهای آلیاژی
• برنج یا برنز
• فلز مسلح
• PVC
• پلی‌اتیلن

این تنوع در جنس باعث شده شیرهای کشویی برای شرایط مختلف دمایی، فشاری و نوع سیال قابل استفاده باشند.

مزایای شیر کشویی

• حداقل افت فشار به‌دلیل مسیر مستقیم جریان
• امکان عبور پیگ تمیزکننده در عملیات نگهداری خطوط
• قیمت مناسب‌تر نسبت به شیر توپی (Ball Valve)
• مناسب برای کارکردهای کاملاً باز یا کاملاً بسته
• در سایزها و فشارهای کاری متنوع موجود است

کاربردهای شیر کشویی

شیرهای کشویی انرژی تهویه پردیس در صنایع مختلف کاربرد دارند، از جمله:

• سیستم‌های آبرسانی و آب شرب
• خطوط انتقال نفت و سیالات غیرخورنده
• پالایشگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی
• کارخانجات صنعتی
• نیروگاه‌ها
• پروژه‌های تاسیسات دریایی
• شبکه‌های آب و فاضلاب

توجه: به‌دلیل عدم امکان کارکرد نیمه‌باز، استفاده از شیر کشویی برای کنترل جریان توصیه نمی‌شود.

اجزای اصلی شیر کشویی

1.  سرفلکه (Handwheel): برای باز و بسته کردن شیر استفاده می‌شود. معمولاً اکتواتورهای بادی یا برقی روی این مدل نصب نمی‌شوند.
2. بدنه (Body): بخش اصلی شیر است که به خطوط لوله از طریق فلنج، دنده یا جوش متصل می‌شود.
3. بونت (Bonnet): قسمتی که اجزا و قطعات متحرک درون آن قرار دارند و به بدنه پیچ می‌شود.
4.  تریم (Trim): مجموعه دیسک، استم و رینگ‌های نشیمنگاه (Seat Ring).
5. استم (Stem): انتقال‌دهنده حرکت از سرفلکه به دیسک؛ استم وظیفه بالا و پایین کردن دیسک را برعهده دارد.

انواع شیر کشویی از نظر استم

Rising Stem (محور متحرک)

در حالت باز، استم بالاتر از هندویل قرار می‌گیرد و وضعیت شیر قابل مشاهده است. رایج‌تر و مناسب‌تر در صنعت.

Non-Rising Stem (محور ثابت)

استم داخل بدنه حرکت می‌کند و در معرض سیال است؛ احتمال خوردگی و خرابی بیشتر است.

انواع شیر کشویی از نظر طراحی دیسک و سیت

۱. گیت ولو موازی (Parallel Gate Valve)

• دو صفحه موازی
• مناسب برای سیالات با ذرات معلق
• گشتاور کم در هنگام بسته شدن

۲. گیت ولو گوه‌ای (Wedge Gate Valve)

رایج‌ترین مدل
آب‌بندی عالی در فشارهای بالا و پایین
سه نوع گوه:

• لبه صلب (Solid)
• لبه منعطف (Flexible)
• لبه شکاف‌دار (Split Wedge)

۳. گیت ولو چاقویی (Knife Gate Valve)

مناسب برای:

• فاضلاب
• سیالات غلیظ و لجنی
• مواد جامد معلق

۴. گیت ولو کانال‌دار یا اسلبی (Conduit Gate Valve)

آب‌بندی عالی با حداقل افت فشار
ویژه خطوط نفت خام و NGL

۵. گیت ولو با انبساط موازی

مناسب برای:

• نیروگاه‌ها
• شرایط دمایی بالا
• ولوهای جداسازی بحرانی

خرید شیر کشویی

شیر کشویی یکی از حیاتی‌ترین تجهیزات قطع‌و‌وصل جریان در سیستم‌های پایپینگ است. این شیر به دلیل افت فشار بسیار کم، طول عمر زیاد، آب‌بندی مناسب و تنوع گسترده در طراحی، یکی از بهترین گزینه‌ها برای خطوط انتقال طولانی به شمار می‌رود.

انرژی تهویه پردیس با ارائه طیف کاملی از شیرهای کشویی مطابق استانداردهای روز، یکی از تأمین‌کنندگان معتبر این تجهیزات در پروژه‌های صنعتی، ساختمانی و آبرسانی است.